Szlak Kopernikowski

Pałac biskupi - Muzeum Mikołaja Kopernika

Pałac Biskupi - Museum Mikołaja Kopernika, Frombork

Pobierz aplikację mobilnąZobacz mapęOdwiedź miejsca
K
← Wróć do listy miejsc

Pałac biskupi - Muzeum Mikołaja Kopernika

Pałac Biskupi - Museum Mikołaja Kopernika, Frombork

Frombork, Frombork, braniewski

Pałac biskupi - Muzeum Mikołaja Kopernika

Pałac Biskupi we Fromborku

Informacje ogólne

Pałac Biskupi we Fromborku to jeden z reprezentacyjnych elementów warownego Wzgórza Katedralnego – unikalnego w skali europejskiej zespołu architektonicznego. Przez stulecia budowla ta służyła za rezydencję i miejsce pracy biskupów warmińskich. Choć ulegał licznym przebudowom, pożarom i wojennym pożogom, gmach ten przetrwał do naszych czasów jako pomnik historii. Dziś mieści w sobie Muzeum Mikołaja Kopernika, będąc strażnikiem pamięci o wielkim astronomie, który na fromborskim wzgórzu spędził niemal trzydzieści lat swojego życia.

Lokalizacja

Zabytek wznosi się w południowo-wschodniej części Wzgórza Katedralnego, malowniczo usytuowanego nad brzegiem Zalewu Wiślanego. Pałac jest integralną częścią fromborskiej warowni, sąsiadując bezpośrednio z monumentalną bazyliką archikatedralną Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja Apostoła. Ze względu na swoje wysokie położenie, z okien i tarasów pałacu rozpościera się widok na miasto, wody zalewu oraz Mierzeję Wiślaną.

Historia

Początki rezydencji biskupiej we Fromborku sięgają połowy XIV w. Pierwotnie był to budynek szkoły katedralnej, wybudowany w tym czasie jako narożna południowo-wschodnia wieża murów obronnych, która uległa zniszczeniu w okresie wojny trzynastoletniej (1454-1466). Budowla miała początkowo charakter obronny, dostosowany do realiów niespokojnego średniowiecza. Pod koniec XV w. służyła jako dom dziekana, który rozbudowano w kierunku zachodnim. Od 1498 r. budynek pełnił funkcję czasowej rezydencji biskupa Łukasza Watzenrode (1447-1512). Z inicjatywy biskupa Maurycego Ferbera (1471-1537) od 1526 r. stał się rezydencją biskupów warmińskich. W czasie siedemnastowiecznych wojen ze Szwecją pałac był zdewastowany i ograbiony przez wojska szwedzkie, a w 1630 r. strawił go pożar. Biskup Jan Stefan Wydżga (1610-1685) odbudował go w 1666 r. W kolejnych dekadach pałac rozbudowywano. Największą metamorfozę budynek przeszedł w XVIII w. W latach 1727-1728, z inicjatywy biskupa Krzysztofa Andrzeja Szembeka (1680-1740), powiększono pałac, dobudowując północno-zachodni ryzalitu na miejscu dawnej kuchni oraz przebudowano wnętrze. Następne przebudowy i remonty miały miejsce w latach 1767-1795 oraz w 1841-1842. W 1850 r. pałac zaadaptowano na biura kurii diecezjalnej.

W 1945 r., podczas ofensywy Armii Czerwonej, pałac podzielił tragiczny los całego Fromborka – został doszczętnie spalony, a z potężnej rezydencji pozostały jedynie nagie, osmalone ściany obwodowe, które zabezpieczono w 1956 r. Trwająca w latach 1965–1969 wielka, pieczołowita odbudowa przywróciła gmachowi dawny blask, adaptując go na główne sale ekspozycyjne dynamicznie rozwijającego się Muzeum Mikołaja Kopernika.

Architektura

Architektura pałacu to wielowarstwowy kolaż stylów – od średniowiecznego gotyku po dojrzały barok i XIX-wieczny neogotyk ze współczesnymi wnętrzami. Jest to trójkondygnacyjny, podpiwniczony budynek, elewacją frontową zwrócony ku zachodowi, wzniesiony z czerwonej cegły, przykryty wysokim ceramicznym dachem dwuspadowym. Bryła pałacu jest niesymetryczna, co zdradza jego wielofazowy proces budowy. Elewacje w wyniku powojennych prac konserwatorskich nie są jednolite. Frontową elewację zdobią duże, rytmicznie rozmieszczone okna oraz dekoracyjne gzymsy. Na szczególną uwagę zasługuje wschodnia część budynku, posiadająca wyraźne cechy gotyckich murów obronnych. W strukturę pałacu wtopione są dawne baszty obronne.

W wyniku powojennej odbudowy wnętrza zyskały nowoczesny charakter ekspozycyjny, jednak architektom udało się zachować i wyeksponować dawne podziały konstrukcyjne, potężne filary oraz fragmenty dawnych sklepień, co tworzy unikalny dialog nowoczesnego muzealnictwa z duchem dawnych wieków. Warto dodać, że w południowej części piwnicy zachował się fragment pieca centralnego ogrzewania z końca XV w.

Wyposażenie

Oryginalne, luksusowe wyposażenie wnętrz zostało całkowicie zniszczone lub zrabowane w 1945 r. Współcześnie wyposażenie pałacu stanowią cenne zbiory Muzeum Mikołaja Kopernika, eksponowane na wystawach stałych i czasowych. W salach pałacowych podziwiać można unikalne, dawne przyrządy astronomiczne (m.in. repliki instrumentów, którymi posługiwał się Kopernik: cyrkiel, kwadrant, astrolabium), a także wczesne, rzadkie wydania dzieła "De revolutionibus..." W gmachu zaaranżowano również bogate wystawy stałe prezentujące dawną rzeźbę i malarstwo sakralne Warmii, rzemiosło artystyczne, witraże oraz bogatą kolekcję numizmatyczną.

Ciekawostki

Choć budynek nazywany jest Pałacem Biskupim, Mikołaj Kopernik jako zaufany dyplomata i lekarz bywał w pałacu częstym gościem.

Ostateczne oddanie odbudowanego ze zgliszcz Pałacu Biskupiego do użytku muzealnego nastąpiło w 1973 roku. Data ta nie była przypadkowa – zbiegła się z hucznymi, międzynarodowymi obchodami 500-lecia urodzin Mikołaja Kopernika (tzw. Rok Kopernikański).

Bibliografia

Nawiguj w mapie

Galeria

#Obiekty historyczne i muzealne#Frombork