Szlak Kopernikowski

Pałac Cesarski Wilhelma II

Pałac Cesarski Wilhelma II w Kadynach

Pobierz aplikację mobilnąZobacz mapęOdwiedź miejsca
K
← Wróć do listy miejsc

Pałac Cesarski Wilhelma II

Pałac Cesarski Wilhelma II w Kadynach

Kadyny, Tolkmicko, elbląski

Pałac Cesarski Wilhelma II

Pałac cesarski w Kadynach

Informacje ogólne

Pałac cesarski w Kadynach powstał jako letnia rezydencja cesarza Niemiec Wilhelma II. Kompleks pełnił funkcje reprezentacyjne i wypoczynkowe, a jednocześnie stanowił centrum rozległego majątku obejmującego m.in. stadninę koni i zakłady rzemieślnicze. Kadyny były jednym z ulubionych miejsc pobytu cesarza. Obecnie obiekt pełni funkcje hotelowe i turystyczne, zachowując historyczny układ przestrzenny. Zespół pałacowo-folwarczny, w którego skład wchodzi pałac cesarski, został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych w 2007 r.

Lokalizacja / Położenie geograficzne

Pałac znajduje się pod adresem Kadyny 22.

Historia

Historia Kadyn sięga czasów średniowiecznych. W XIII w. Krzyżacy podbili tereny nad Zalewem Wiślanym i założyli tu osadę. W 1431 r. majątek przypadł rycerzowi Janowi Bażyńskiemu (ok. 1390-1459). Pieczę nad majątkiem Bażyńscy utracili na początku XVII wieku, a Kadyny przez długi czas zmieniały właścicieli. W roku 1682 Kadyny przejął Jan Teodor Schlieben, wojewoda inflancki i wpływowy działacz polityczny, który pod wpływem jezuitów z Reszla z wyznawcy protestantyzmu stał się gorliwym katolikiem. To właśnie Schlieben polecił wybudować na wzgórzu dominującym nad Kadynami barokowy pałac, Na wiatrownicy dachowej zachowała się pozłacana chorągiewka z datą 1688, potwierdzającą rok ukończenia budowli. Pałac wzniesiono na planie prostokąta z piętrowym ryzalitem i charakterystycznym czterospadowym dachem mansardowym. W latach 1723–1737 oraz pod koniec XVIII w. pałac podległ znacznym rozbudowom. W roku 1787 majątek nabył pruski generał Wilhelm Friedrich Karl von Schwerin. Wykazując niezwykłe zaangażowanie, zainwestował ogromne środki finansowe w jego modernizację, nadając mu obecny charakter. Między innymi w tympanonie na froncie budynku pojawiły się herby nowego właściciela i jego małżonki. Niestety, wkrótce generał popadł w kłopoty finansowe, co zmusiło go do odstąpienia posiadłości. Od tego momentu Kadyny przechodziły wielokrotnie z rąk do rąk kolejnych nowych właścicieli. Przełomowy moment w dziejach majątku nastąpił 15 grudnia 1898 r., kiedy to bezdzietny, ówczesny posiadacz Artur Birkner, elbląski landrat, przekazał zadłużony majątek cesarzowi Niemiec i królowi Prus – Wilhelmowi II Hohenzollernowi. Cesarz, który po raz pierwszy odwiedził nowy nabytek w czerwcu 1899 r., zdecydował o przeistoczeniu Kadyn w letnią rezydencję cesarską. Decyzja ta zapoczątkowała burzliwy rozwój miejscowości i wzniesienie szeregu nowych zabudowań.

W latach 1901–1902 Wilhelmowi II udało się zmodernizować pałac, zachowując jego barokową fasadę, lecz całkowicie przebudowując wnętrza zgodnie z współczesnymi wymogami komfortu. Cesarz polecił wybudować na terenie majątku wiele reprezentacyjnych budynków, w tym szkołę (1902), kaplicę, dom starców oraz rozszerzyć i usprawnić stadninę koni. Z inicjatywy Wilhelma II, w 1904 r. (według niektórych źródeł w 1905 r.) powstała tu słynna Królewska Wytwórnia Majoliki (Königliche Majolikawerkstatt Cadinen), której ideę podpowiedział cesarzowi rzeźbiarz Ludwig Manzel (1858-1936), pasjonat subtelnej włoskiej majoliki renesansowej. Manufaktura ta miała na celu zarazem uprzemysłowienie Prus Wschodnich, jak i tworzenie wysokiej klasy przedmiotów sztuki użytkowej w duchu historyzmu, nawiązujących do wzorów antycznych i wczesnorenesansowych. Wyroby kadyńskie osiągnęły międzynarodowe uznanie, czego dowodem były dwa złote medale przyznane fabryce na światowej wystawie w Turynie w 1911 r. Ceramika kadyńska, wykonywana w charakterystycznym schemacie kolorystycznym „blau–rot–gold” (błękit–czerwień–złoto) pod kierunkiem dyrektora Wilhelma Dietricha, stała się synonimem ekskluzywności i doskonałości wykonania, zdobywając uznanie kolekcjonerów na całym świecie.

Budynki stadniny koni oraz zabudowania gospodarcze, zaprojektowane przez architektów cesarskich, reprezentowały nowoczesną architekturę użytkową przełomu XIX i XX w. Cesarz w szczególny sposób interesował się hodowlą koni – w Kadynach hodowano zarówno konie rasy trakeńskiej (trakehner), jak i holsztyńskiej, rozwijając tu jeden z najwybitniejszych ośrodków hodowli koni w Niemczech.

Pałac pozostawał niezamieszkały od zakończenia pierwszej wojny światowej aż do 1940 r. Wówczas przybył tu książę Ludwik Ferdynand Hohenzollern (1907-1994), wnuk cesarza Wilhelma II, ze swoją młodą żoną, księżną Kirą Romanową (1907-1951), prawnuczką brytyjskiej królowej Wiktorii. Para książęca zamieszkała w rezydencji razem z siedmioma dziećmi aż do początków 1945 r., gdy zbliżająca się Armia Czerwona zmusiła ich do ucieczki. Księciu Ludwikowi Ferdynandowi i jego rodzinie udało się uciec w nocy saniami przez zamarznięty Zalew Wiślany. Wszystkie inne drogi na zachód były odcięte przez nacierających sowietów.

Po zakończeniu drugiej wojny światowej pałac i zabudowania folwarczne znalazły się w granicach Polski. W pierwszych latach powojennych rozważano lokowanie tu filii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego oraz ośrodka przeszkolenia rybackiego. Od lutego 1946 r. w folwarkowych budynkach funkcjonowała także gorzelnia. Jednak rozmaite przemiany ustrojowe i gospodarcze sprawiły, że zabytek przez długie lata popadał w zapomnienie, chociaż znaczne prace remontowe z lat 70. i 80. XX w. pozwoliły mu przetrwać w stosunkowo dobrym stanie.

Współczesny okres w dziejach Kadyn, rozpoczynający się w latach 90., związany jest z przejęciem majątku przez prywatnych właścicieli z Gdańska. Dzięki ich zaangażowaniu odnowiono pałac i znajdujące się w jego otoczeniu zabudowania, przywracając miejscowości jej dawny blask. Zespół pałacowo-folwarczny zaadaptowano do pełnienia funkcji hotelowo-rekreacyjnej.

Architektura / Architektura i układ przestrzenny

Architektura pałacu

Pałac stanowi charakterystyczny przykład architektury barokowej drugiej połowy XVII w. Wzniesiony został na planie wydłużonego prostokąta, z piętrowym ryzalitem przy dachu o szerokości trzech okien, zwieńczonym trójkątnym frontonem. Całość nakryto dachem mansardowym z lukarnami, co było typowe dla baroku północnoniemieckiego tego okresu. Elewacja frontowa zawiera historyczne herby rodu von Schwerin i von Rehbinder, rozmieszczone w tympanonie ryzalitu. Te herbowe znaki pamiątkowe pochodzą z czasów głębokich przebudów, dokonanych w drugiej połowie XVIII w.

Budynek wzniesiono z cegły ceramicznej, pokrytej tynkiem. Charakterystyczne dla tego okresu elementy architektoniczne, takie jak proporcje, rytm otworów okiennych i kompozycja elewacji świadczą o tym, że pałac powstał w przejściowym okresie pomiędzy barokiem schyłkowym a rokokiem. Pałac otacza park z XVIII i XIX w., reprezentujący przejście od barokowych schematów kompozycyjnych do krajobrazowego stylu angielskiego. Zabytkowe ogrodzenie, fontanny, starannie wysadzane alejki oraz zachowane elementy historyczne – stara armata i murowana studnia – składają się na unikalne oblicze tego miejsca.

Wyposażenie / Stan obecny i funkcja turystyczna

Wyposażenie i funkcje

Wnętrze pałacu, po modernizacji dokonanej na początku XX w. z polecenia Wilhelma II, łączy elementy reprezentacyjności z funkcjonalnością letniej rezydencji cesarskiej. Parter pałacu zawiera reprezentacyjne sale, których wystrój odzwierciedla gust cesarza i jego zainteresowania sztuką i historią. Zbiory zabytkowych mebli i antyków, gromadzone przez kolejnych właścicieli, świadczyły o ich wysokim poziomie kultury materialnej. Szczególną wartość reprezentują meble i dzieła sztuki pochodzące z czasów Wilhelma II.

Zespół pałacowo-folwarczny zawiera również inne znaczące dla historii miejscowości budynki. Budynek gospodarczy z 1801 r., zwieńczony wieżyczką, spełniał funkcje spichlerza zbożowego i świadczy o gospodarczych tradycjach majątku. Oranżeria z 1817 r., obecnie przekształcona w dom mieszkalny, stanowiła materializację zainteresowań botanicznych jej właścicieli. Charakter wielkopańskiej rezydencji ujawnia się również w architekturze tak zwanego Domu Kawalerów (niem. Haus der Kavaliersgenossen) z XVIII/XIX w. – budynku, który odzwierciedlał złożoną hierarchię społeczną i gospodarczą majątku.

Szczególnie interesująca jest infrastruktura stadniny koni – kompleks stajni, magazynów i budynków mieszkalno-pomocniczych. Te nowoczesne jak na owe czasy obiekty służyły jednemu z największych ośrodków hodowli koni w Niemczech. Zachowane stajnie stanowią świadectwo niezwykłej architektonicznej dbałości o jakość zabudowy gospodarczej i użytkowej.

Bibliografia

Nawiguj w mapiePrzejdź do modelu 3D

Model 3D

Wczytywanie modelu…

Galeria

#Obiekty historyczne i muzealne#Kadyny