O projekcie
Wirtualny spacer prezentuje łany historycznie związane z Mikołajem Kopernikiem na Warmii, w dwóch komornictwach: olsztyńskim (32 punkty) i pieniężeńskim (11 punktów). Każdy łan ma opis historyczny, panoramę 360°, film z drona oraz skany oryginalnego rękopisu Kopernika.
Kim był Kopernik na Warmii?
Mikołaj Kopernik spędził na Warmii ponad 40 lat jako kanonik kapituły warmińskiej. W latach 1516–1519 oraz 1520–1521 pełnił urząd administratora dóbr wspólnych kapituły, rezydując na zamku w Olsztynie. Objeżdżał wówczas wsie komornictw olsztyńskiego i pieniężeńskiego, osadzając gospodarzy na opuszczonych łanach. Własnoręczne notatki z tych objazdów utworzyły księgę „Lokacje łanów opuszczonych” (Locationes mansorum desertorum) — unikatowe źródło ukazujące Kopernika nie tylko jako astronoma, lecz także sprawnego administratora ziemskiego.
Czym były łany?
Łan (łac. mansus) to dawna jednostka powierzchni ziemi uprawnej — na Warmii stosowano łan chełmiński (ok. 16,8 ha), stanowiący podstawę gospodarstwa kmiecego i wymiaru czynszu. Łany „opuszczone” to gospodarstwa wyludnione wskutek wojen (zwłaszcza wojny polsko-krzyżackiej 1519–1521) i zbiegostwa chłopów. Ich ponowne zasiedlanie — lokacje — Kopernik dokumentował w latach 1516–1521. Spacer obejmuje 43 miejscowości, w których dokonał takich lokacji.
Jak czytać makietę?
Makieta odwzorowuje rzeczywistą rzeźbę terenu (przewyższenie 10×), układ jezior, rzek, lasów, pól i dawnych traktów. Złota linia to trasa łącząca łany; granatowe (olsztyńskie) i burgundowe (pieniężeńskie) tarcze oznaczają punkty z panoramą 360°.
O treściach i skanach
Opisy miejscowości opracował zespół historyczny na podstawie źródeł i literatury przedmiotu — bibliografia znajduje się przy każdym łanie, a zbiorczy spis poniżej. W kartach łanów i w widoku 360° prezentowane są skany oryginalnego rękopisu Mikołaja Kopernika z księgi „Lokacje łanów opuszczonych” (1516–1521).
Spis literatury i źródeł
Źródła i atrybucja
© OpenStreetMap contributors (ODbL); dane wysokościowe SRTM / otwarte API. Skany rękopisu: Mikołaj Kopernik, „Lokacje łanów opuszczonych” (Locationes mansorum desertorum), 1516–1521. Opisy: zespół historyczny projektu.